نوشهر و چالوسنوشهر و چالوس
- توضیحات
- دسته: مطالب
- تاریخ ایجاد در پنج شنبه, 22 دی 1390 13:31
- بازدید: 3778
آشنایی کوتاه با استانی به درازای تاریخ:
مازندران استانی در شمال ایران و در کرانه های جنوبی دریای خزر می باشد. مازندران به ترتیب ساعتگرد با استان های گلستان، سمنان، تهران هم جوار است. همچنین در غرب آن استان های قزوین و گیلان جا گرفته اند. قله پر شکوه دماوند مرتفع ترین قله ایران کاملاً در مازندران و در شهرستان آمل قرار دارد. این استان یکی از پر جمعیت ترین مناطق از لحاظ تراکم جمعیتی ویکی از غنی ترین آنها از لحاظ منابع گوناگون زیر زمینی می باشد.
مازندران به خاطر جغرافیای سراسر متنوع آن که شامل جلگه ها، علفزارها، بیشه ها و با صدها گونه گیاهی منحصر به فرد در جهان است و با آب و هواهای گوناگون از سواحل شنی با پست ترین نقطه تاکوهستان های ناهموار و برف پوشیده البرز با داشتن یکی از هفت آتشفشان معروف دنیا، کوه دماوند ، شناخته شده است.
اقتصاد مازندران کاملاً به طبیعت پر نعمتش وابسته است، که از راه کشاورزی و مواد غذایی با داشتن بالاترین تولید فرآورده های غذایی دریایی در میان همه مناطق ایران و کشورهای همسایه از جمله خاویار که در دنیا از لحاظ کیفیت بی نظیر است، مورد بهره برداری واقع می شود، همچنین صنعت توریسم، که هر ساله بیش از دوازده میلیون مسافر از مازندران دیدن می کنند.
برخی ریشه مازندران را آمیخته از ماز به معنی بزرگ و نیز میانه، ایندیرا و «آن» پس وند مکان دانسته اند و در نتیجه عبارت «مازیندیران» را به معنی جایگاه دیو بزرگ، ایندیرا می دانند. گواه آن را هم شاهنامه دانسته اند که در آن از مازندران به عنوان جایگاه دیو سفید نام برده است و نیز ایندیرا را کوهی دانسته است در میانه این سرزمین بر پایه همین موضوع ملک الشعراء بهار بیت زیر را سروده است:
این دیو سپید پای دربند
ای گنبد گیتی ای دماوند
نام قدیمی و اصلی مازندران طبرستان است که در واقع تپورستان بوده و علت نامگذاری آن وجود قومی به نام قوم تپور می باشد که از شهر بابل تا شهر گرگان امتداد دارد و مرکز آنها ساری بود. ماز در زبان مازندرانی به زنبور عسل گفته می شود و کسانی که این ریشه یابی را پذیرفته اند معنای مازندران را «جایی که زنبور عسل در آن هست» می دانند عده ای نیز به این دلیل که سابقاً این سرزمین مملو از گوزن بوده و مازن نیز به معنای گوزن بوده و از طرفی دران نیز ه معنای درندگان می باشد اینطور استنباط کرده اند که در آن به معنای درنده کنایه از ببر مازندران است و چون این سرزمین مملو از گوزن و ببر بوده و مردم آن سرزمین را به این نام خواندند. مازندران کنونی در درازای تاریخ، شاهد وقایع و اتفاقات فراوان سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بوده است. در اهمیت سرگذشت وقایع تاریخی این استان کافی است که گفته شود هیچ یک از مناطق ایران به اندازه این خطه، شاهد رویدادهای تاریخی نبوده است به همین سبب است که نویسندگان و مورخان ایرانی و خارجی، فراز و نشیب تاریخی این سرزمین را در کتابهایی به رشته تحریر در آورده اند. از آثار نویسندگان روسی در باره مازندران، تاریخ مازندران و استرآباد تالیف رابینو، و از آثار نویسندگان مازندرانی، تاریخ طبرستان و رویان و مازندران تالیف میر ظهیر الدین مرعشی و از آثار نویسندگان ایرانی، تاریخ تبرستان به کوشش اردشیر برزگر(ترک اصل مقیم مازندران)و مازندران از قدیم ترین ایام تا به امروز، نوشته دکتر محمد مشکور را می توان نام برد. اما این که نام مازندران از چه زمانی در این خطه متداول شد اختلاف نظر وجود دارد. بعضی از مورخان معتقدند از زمان ابن اسفندیار و یاقوت، بجای هیرکانیا کلمه مازندران بکار برده شده است عده ای هم تاریخ استعمال کلمه مازندران را از قرن چهار هجری قمری به بعد می دانند .
آورده اند که قدیمی ترین نام نوشهر، سنگ تجن می باشد (این درحالی است که روایات متعدد است) آغاز شکل گیری نوشهر از روستای گردکل و منطقه شهر پشت بوده است که در مجاورت رودخانه گردکل در شمال مسیر راه سرتاسری کناره قرار داشته است. در زمان قاجار به لحاظ نزدیک بودن این روستا به دریا و مناسب بودن ساحل آن جهت پهلو گیری شناورهای تجاری مورد توجه شخصی به نام خاچیک قرار گرفت و این منطقه محل مناسبی برای مبادله و حمل ونقل کالا میان ایران و روسیه و سبب رونق فعالیت های مختلف اقتصادی گردید پس از مدتی مورد توجه حبیب اله خان(پدر سپهسالار اعظم تنکابنی) قرار گرفت و به جهت آغاز فعالیت های عمرانی به حبیب آباد معروف شد. سپس به نام دهنو و در سال 1318 هجری شمسی و در زمان پهلوی اول با ایجاد بندر به نوشهر تغییر نام یافت. بنابر این علل عمده استقرار و پیدایش شهر نوشهر در این منطقه را می توان وجود رودخانه های متعدد، نزدیکی آن به دریا، کوتاه بودن فاصله اش به تهران، موقعیت مناسب ساحل آن برای پهلو گیری شناورهای تجاری و حاصلخیزی اراضی اطرافش دانست.
شهرستان نوشهر که در طول جغرافیایی 30و 51 شمالی و 39 و 36 درجه شرقی قرار دارد، از شمال به دریا خزر، از جنوب به رشته کوههای البرز، از شرق به شهرستان نور و از غرب به شهرستان چالوس متصل است . نوشهر از معدود شهرستان های ایران است که در حوزه راه دارای سه (3) ارتباط زمینی، هوایی و دریایی می باشد
نوشهر در طول جغرافیایی ۵۱٫۳۰ درجه شمالی و ۳۶٫۳۹ درجه شرقی فرار دارد. شهرستان نوشهر از شمال به دریای خزر، از جنوب به رشته کوههای البرز، از شرق به شهرستان نور و از غرب به شهرستان چالوس متصل است . ارتفاع آن از سطح دریا ۲٫۹− متر است. نوشهر دارای دو بخش مرکزی و کجور است.
نوشهر در گذشته به نامهای خاچک حبیب آباد و ده نو خوانده میشد و سپس با احداث تاسیسات بندری در سال 1318ه.ش به نوشهر تغییر نام یافت. این شهرستان درای دو بخش مرکزی و کجور است. کجور از مناطق مهم باستانی و مرکز رویان و پایتخت رستمدار بوده است.
جاذبه های گردشگری
بناهای تاریخی: ظلع شمالی خیابان فردوسی مرکز شهر نوشهر: (بنای تاریخی) آسفالت
امام زاده محمد: نوشهر روستای تازه آباد کلیومتر 2بلوار شهید خیریان: (زائر سرا) آسفالت (ثبت:3659)
امام زاده سید علی کیا سلطان خیرود:نوشهر روستای سید علی کیا سلطان.کلیومتر 10نوشهر به نور: (زائر سرا) آسفالت (ثبت:1415)
خضر نبی: نوشهر روستای نیمور کجور با فاصله 70 کلیومتر از نوشهر: (طبیعی) شوسه وخاکی
پارک نوید: مرکز شهر:(طبیعی)آسفالت
امام زاده نبی علوی کلا:نوشهر روستای علوی کلا کلیومتر 35 نوشهر به نور: (زائر سرا)آسفالت
امام زاده طاهر و مطهر هزار خال: کجور کیلومتر 65 روستای هزار خال: (بنای تاریخی) آسفالت (ثبت:1672)
امام زاده دبیر صالحانی: کجور کیلومتر 75 روستای دبیر صالحانی: (بنای تاریخی). آسفالت
امام زاده سرو الدین: حسن آباد کلیومتر 20 نوشهر به کجور: (بنای تاریخی) آسفالت
ساختمان نیروی انتظامی نوشهر :مرکز شهر: (بنای تاریخی) آسفالت
خرابه شهر کجور: نوشهر روستای کجور کیلومتر 70 نوشهر (بنای تاریخی) آسفالت
سوته قلعه کجور: نوشهر روستای کجور کیلومتر 70 نوشهر به کجور (بنای تاریخی) آسفالت
روستای کندلوس: نوشهر روستای کندلوس کیلومتر 60 از نوشهر: (اقامتی پذیرایی کمپینگ گیاهان داروئی) آسفالت
پل دو آب نوشهر روستای حسن آباد کیلومتر 25 نوشهر به کجور (بنای تاریخی) آسفالت
دیو چشمه: نوشهرروستای آستان کرود با فاصله 50 کلیومتری از نوشهر: (اثر طبیعی) آسفالت
جنگل زربین دو آب: نوشهر روستای حسن آباد با فاصله 25 کیلومتری از نوشهر (اثرطبیعی) آسفالت
باغ اکولوژی: نوشهر مرکز شهر (اثر طبیعی) آسفالت
ایستگاه قایقرانی خیرود: نوشهر جنب رستوران حسن چالوسی با فاصله 10 کیلونتری از نوشهر(قایقرانی) آسفالت
پارک نگین: نوشهر میدان کپور چال با فاصله 7کیلومتری از نوشهر (ورزشی.طیعی) آسفالت
کارتینگ دانیال: نوشهر جنب اردوگاه افسران با فاصله یک کیلومتری از نوشهر(ورزشی)آسفالت
غارچلک: نوشهر جنب کاخ ریاست جمهوری با فاصله 15 کیلومتری از نوشهر (طبیعی) شوسه و خاکی (ثبت: 8785)
جاده معدن:چالوس کمربندی جاده معدن با فاصله 5کیلومتر از نوشهر (طبیعی) شوسه و خاکی
سایت بند پی: نوشهر روستای بند پی با فاصله 10کیلومتری از نوشهر: (طبیعی) شوسه و خاکی
بندر نوشهر: مرکز شهر: (اسکله) آسفالت
پرواز کایت: نوشهر جنب فرودگاه مرکز شهر (هواپیمای تک نفره دو نفره و کایت) آسفالت
پارک های جنگلی( مناطق نمونه گردشگری)
پارک سی سنگان محمد تقی سلطانی. نوشهر سی سنگان با فاصله 30 کیلومتری از مرکز شهر: (اقامتی . پذیرایی آلاچیق طرح دریا)
سد خاکی صلاح الدین کلا: نوشهر صلاح الدین کلا با فاصله 33کیلومتر از مرکز شهر (پذیرایی. آلاچیق. قایقرانی)
محور تاریخی لاشک پول: نوشهر. منطقه کجور. با فاصله 70 کیلومتری از مرکز شهر(اثر تاریخی. مذهبی . طبیعی)
ساحل کورکورسر: نوشهر پلاژ حسینی مرکز شهر: (اقامتی پذیرای شهر بازی طرح دریا)
موسسه تاریخی فرهنگی کندلوس: نوشهر کجور کندلوس با فاصله 60 کیلومتری از مرکز شهر (بافت با ارزش اثر طبیعی تاریخی مذهبی)
موزه ها
موزه کندلوس: نوشهر کجور روستای کندلوسبا فاصله 80 کیلومتری از مرکز شهر: (مردم شناسی. باستان شناسی) -3362226 3262229
موزه مردم شناسی تبریزی: نوشهر روستای کشکسرا جولاده با فاصله 4کیلومتری از مرکز شهر: (مردم شناسی. صنایع دستی) 2123764
چالوس
تاریخچه
نام این شهر در گذشتههای دور سالوس یا شالوس بود که در پیرامون آن دو شهر کوچک دیگر به نام کبیره و کچه نیز وجود داشتهاست. بعضی از علمای جغرافیانویس، چالوس را از آبادیهای طبرستان دانستهاند. محمد بن اویس از امرای دوره تسلط خلفای عرب به دستور خلیفه معتصم به حکمرانی چالوس منصوب شد. محمد بن اویس خود در رویان(قسمتی از طبرستان) استقرار یافت و پسرش احمد را به حکومت چالوس گمارد. شهر چالوس در زمان حمله امیر تیمور تخریب شد و سپس تا قرنهای متمادی به صورت روستایی کوچک درآمد. در دهه اول قرن حاضر(۱۳۱۰) با پشتیبانی دولت وقت آرام آرام به صورت شهری سازمان یافته در آمد و امروزه به شهری زیبا با امکانات فراوان جهانگردی تبدیل شدهاست.درباره وجه تسمیه این شهر میگویند چون بخش جلگهای نسبت به ارتفاعات پست تر دیده میشود. و به همین دلیل آن را «چالهاست» یا «چالهاس» مینامیدند که به مرور زمان به چارلس و چالوس تغییر نام یافت. شهرستان چالوس در غرب استان مازندران و در ساحل دریای خزر واقع شده و دارای سابقه تاریخی فراوانی بوده و به خاطر سرسبزی و زیباییها به عقیق همیشه سبز مشهور است. این شهرستان ازشمال بهدریای خزر، جنوب بهاستان تهران و از غرب به شهرستان تنکابن و شرق به شهرستان نوشهر متصل میباشد، مساحت آن ۲۸۰۰کیلومتر مربع و جمعیت آن ۱۵۰هزار نفر و دارای بیش از ۱۰۰روستا میباشد. براساس یافتههای باستان شناسی، تاریخ قدیمیترین ساکنین این شهرستان در کلاردشت به هزاره دو قبل از میلاد میرسد. گویش اصلی و غالب ساکنین این شهرستان مازندرانی کلاردستاقی است. هوای چالوس مانند دیگر نقاط مازندران و گیلان متغیر و مرطوب بوده ومیزان دمای هوا در تابستان ۲۵تا۳۶و در زمستان ۵ تا ۱۲ درجه سانتیگراد متغیر بوده و به همین دلیل دمای هوای این شهرستان نه زیاد گرم و نه زیاد سرد میباشد. ارتفاعات چالوس غالبا پوشیده ازبرف بوده و سرمای بهمن ماه ازدیگرماههای سال درچالوس بیشتر و گرمای تیرماه تا نیمه اول مرداد ازدیگر ماهها بیشتر است. جاذبههای مهم گردشگری این شهر کاخ چایخواران، کاخ اجابیت، دریاچه ولشت، منطقه ییلاقی کلاردشت، پارک جنگلی فین، تلهکابین نمک آبرود و هتل استقلال خزر میباشد.
آثار تاریخی
کاخ چایخوران - شماره ثبت تاریخی ۱۰۴۵
این کاخ که از بناهای دوره پهلوی اول است در جنوب میدان معلم چالوس و در منطقهای موسوم به محوطه کاخ واقع شده و اکنون به عنوان مکان اداره میراث فرهنگی چالوس مورد استفاده قرار دارد. این بنا در محوطهای به مساحت تقریبی ۴۰۰۰ متر مربع در یک طبقه و زیر زمین احداث شدهاست دو ورودی اصلی بنا در ضلع غربی و شرقی است و فضاهای داخلی ساختمان مشتمل بر دو بخش اصلی و خدماتی بوده که با راهروی میانی به هم مرتبط است.بخش اصلی شامل بالکن ستوندار شمالی و دو تالار مربع شکل در جنوب آن و یک تالار مستطیل شکل در جهت شمالی و جنوبی است که با تزئینات زیبای گچ بری آراسته شدهاست. بخش خدماتی دارای دو اتاق و آبدار خانه و دو ایوان در دو سوی شرقی و غربی است. پوشش بام آن به صورت شیروانی، تراس آن به شیوه خاصی نرده چینی شده و این کاخ همانطور که نامش مشخص است به منظور استراحت موقت و کوتاه مدت بکار میرفتهاست.
هتل بنیاد پهلوی چالوس
هتل بنیاد پهلوی در ضلع شرقی میدان معلم شهر چالوس واقع شدهاست. این بنا در دوره پهلوی اول بعنوان هتل در دو طبقه و زیرزمین، در امتداد شمالی و جنوبی احداث گردیده و بعد از انقلاب به سپاه پاسداران واگذار شد و هم اکنون بعنوان درمانگاه تخصصی امام رضا مورد بهرهبرداری میباشد.
ویلاهای جنگلبانی
مجموعهای شامل پنج ویلا در ضلع شمالی میدان معلم شهر چالوس درمحوطه سازمان جنگلها و در فاصله اندکی از جانب شرقی رودخانه چالوس واقع شدهاست. این ویلاها تماماٌ دو طبقه و تنها قسمت کرسی آنها از سنگهای تراشیده ساخته شدهاست. علاوه بر سنگ مصالح متداول روز از جمله آجر و چوب و … در ساخت آنها بکار رفتهاست.
پل فلزی چالوس
این پل که در مرکز شهر و بر فراز رود چالوس قراردارد بنای آن در سال ۱۳۱۱ هـ.ش شروع و در سال ۱۳۱۲ به بهرهبرداری رسید. طول پل ۲۰۰ متر و عرض گذرگاه باجان پناه ۶٫۵ متر میباشد. قسمت فلزی آن دارای یک چشمه به طول ۶۸٫۵ متر است و در سو به دو دهانه طاق منتهی میشود. اتصالات فلزی تماما پرچ کاری و به گونه تزئینی است. دو طرف پل به صورت پایه چراغها و مجسمه شیرهای سیمانی آراسته شدهاست.
دبستان پروین اعتصامی
این بنا که در ضلع شمالی خیابان امام واقع شدهاست. در سال ۱۳۱۲ خورشیدی همزمان با احداث کارخانه حریربافی به عنوان رستوران کارخانه بنا گردید و در سالهای ۱۳۲۰ تا ۱۳۲۴ هـ.ش مرکز فرماندهی نیروهای ارتش شوروی سابق بود. پس از خروج متفقین از سال ۱۳۲۵ تاکنون این بنا با نام دبیرستان شاپور و پس از مدتی تحت نام دبستان پروین اعتصامی مورد بهره برداری آموزشی است. ساختمان مدرسه از یک طبقه و زیرزمین تشکیل شدهاست و ورودی آن در جهت جنوبی و دارای سردر تزئینی است.
کارخانه حریربافی چالوس
عملیات ساختمانی کارخانه از سال ۱۳۱۲ ش آغاز و در سال ۱۳۱۵ به پایان رسید. حریربافی چالوس که در زمان خود در خاورمیانه بینظیر بوده از سال ۱۳۱۵ تا سال ۱۳۳۷ بکار تولید محصولات ابریشمی طبیعی انواع پارچه، جوراب، پرده و کراوات و غیره به منظور صدور به کشورهای دیگر اختصاص داشت. در این سال کارخانه تعطیل و دستگاههای آن به رشت انتقال یافت. این کارخانه که تقریباً در مرکز بافت شهری چالوس قراردارد دارای محوطه بسیار وسیعی شامل قسمتهای مختلف از جمله دیگ بخار و منبع تولید انرژی، انبار پیله، نخ ریسی، پارچه بافی، جوراب بافی، رنگرزی، کارخانه نخ سازی، منبع آب و ساختمان ادارات مرکزی بود. کارگران این کارخانه اکثر غیربومی و عموما از شهرهای گیلان و بعضاً آمل و بابل، اصفهان، مشهد و تبریز بودند و جمعیتی در حدود ۱۵۰۰ نفر را تشکیل میدادند. پس از تعطیلی کارخانه ساختمان آن به وزارت کشاورزی و منابع طبیعی سپرده شده بود و بعد از انقلاب اسلامی نیز به سپاه پاسداران واگذار شد.
آبشار اکاپل
این آبشار در جنگل کوهستانی سردی چال کلاردشت واقع شده چشم انداز و مناظری بدیع دارد. همجواری این آبشار با ییلاقات کلاردشت و زیبایی طبیعی آن که دریاچه ولشت را نیز در خود جای داده، قابلیت تفرجگاهی آن را به طور فوق العادهای افزایش میدهد.
آبشار هریجان
این آبشار بالای روستایی به همین نام در نزدیکی گردنه هزارچم در جاده تهران ـ چالوس قرار گرفته، بیش از ۹ متر ارتفاع دارد ویکی از زیباترین آبشارهای کوه البرز است. این آبشار با آب فراوان، فضای مرتفع و بیشهای وچشم انداز کوهستانی، درهای و جنگلی از فراز کوهی سنگی با پخشابی ویژه سرازیر و در پایین دست به آبشارهای متعددی تبدیل میشود.
پارک جنگلی چالوس
پارک جنگلی چالوس(فی ین) در هفت کیلومتری جاده چالوس ـ تهران واقع شدهاست. رودخانه چالوس که از کنار آن میگذرد ویژگی خاص و جالبی به آن میبخشد. در این پارک، اردوگاهی احداث شدهاست که کلبه و کومههایی برای اقامت مسافران دارد. این پارک امکانات خاص تفرجگاهی نظیر میز، نیمکت وجایگاه بازی بچهها نیز دارد.
پارک جنگلی نمک آبرود
این پارک بیش از ۲۰۰ هکتار مساحت دارد و مانند سایر پارکهای جنگلی، درختان خودرو و انبوهی را درخود جای دادهاست. گونههای مختلف گیاهان شمشاد آن بیش از ۷۰۰ سال برآورد گردیدهاست. پارک نمک آبرود با طبیعت بکر و وحشی، ضمن حفظ سیستمهای اکولوژیکی به عنوان یکی از پارکهای جنگلی زیبای جهان محسوب میشود.
دریاچه ولشت
این دریاچه در جنوب غربی چالوس و شمال شرقی منطقه کلاردشت در میان درهای عمیق قرار گرفتهاست. وسعت آن حدود ۱۵ هکتار و عمق متوسط آن ۲۰ متر میباشد. حجم آب دریاچه حدود سه میلیون متر مکعب برآورد شده و شیرین است و به همین دلیل نیز مأمن پرندگان مهاجر، ماهی و سایر آبزیان است. در تمامی فصل تابستان علاقمندان به کوهنوردی، آب و هوای مطبوع، ماهیگیری و اقامت در محیط آرام و رویایی، این مکان را جهت گذراندن اوقات فراغت انتخاب میکنند. دسترسی به دریاچه از طریق مرزن آباد و سمت غربی جاده چالوس امکان پذیر است.
دریاچه سد دریوک
این دریاچه که در حدود یک هکتار وسعت دارد، روبروی دره ولی آباد هزارچم و در دامنه کوه دال کمر قرار گرفتهاست. عمق آن حدود ۵ متر است و آبی شیرین دارد. اطراف آن را مراتع و مرغزار احاطه کردهاست. به همین جهت این دریاچه مأْمن و زیستگاه پرندگان بومی و وحوش است.
مرداب کندوچال
این مرداب در میان جنگل انبوه ’’فی ین‘‘ چالوس قرار گرفتهاست. این تالاب یک هکتار وسعت و حدود ۴ تا ۵ متر عمق دارد. آب آن از چشمههای اطراف تأمین میشود و شیرین است. غیر از درختان جنگلی که دورتادور آن را فرا گرفتهاند، پیرامون و سطح مرداب نیز پر از نی و گیاهان مردابی است. این تالاب در ارتفاع ۷۳۰ متری دریا قرار گرفتهاست و مأمن پرندگان و آبشخور وحوش است.
بقعه متبرکه سید محمد
این بنا در روستای زوات واقع در جانب جنوبی کمربندی چالوس به تنکابن قرار دارد. ساختمان اصلی مقبره به صورت ۸ ضلعی میباشد که گنبدی ۸ وجهی بر فراز آن استوار است. گنبد بقعه از نوع دوپوش است.
راه سنگ فرش
این راه که از آن به عنوان راه ناصرالدین شاهی یاد میکنند. ۳ متر عرض دارد و از سنگهای چیده شده در کنار هم شکل گرفتهاست و اکنون در برخی از نقاط جنوب شهر چالوس نظیر سینوا و مازی پشته میتوان این راه را مشاهده نمود. گویا این راه چالوس را به منظریه شمیران متصل مینمودهاست.
عمارت شاه چشمه
این عمارت که در حاشیه غربی جاده چالوس به کرج و در فاصله ۴ کیلومتری کمربندی چالوس به نوشهر قرارگرفته از بناهای دوره پهلوی اول است و به دلیل وجود چشمهای به نام شاه چشمه در نزدیک آن به این نام معروف گشتهاست.
پل زغال
این پل در ۱۸ کیلومتری جاده کندوان و بین راه چالوس به مرزن آباد و بر روی رود چالوس احداث شدهاست. تاریخ ساخت آن به استناد کتیبه موجود در بدنه پل به سال ۱۳۱۷ هـ.ش است. این پل ۶٫۲ متر عرض و ۳۸٫۵ متر طول دارد و طول دهانه آن نیز ۲۰ متر میباشد.
امامزاده زکریا
این برج آرامگاهی که در آبادی شکرکوه واقع در ۷ کیلومتری شمال شهر کلاردشت قرار دارد متعلق به دوره صفویه و مدفن امامزاده زکریا از نوادگان حضرت امیرالمومنین(ع) است. ساختمان اصلی مقبره دارای پلانی هشت ضلعی و دارای گنبد رک از نوع دوپوش میباشد.
امامزاده حقانی شماره ثبت ۴۷۶
بنای امامزاده منسوب به هادی ابن امام زین العابدین (ع) مشهور به حقانی در شهر کلاردشت واقع است. ساختمان بقعه چهارضلعی و در نمای بیرونی در هر ضلع دارای ایوان با ۱۰ ستون چوبی است. ورودی بنا در ضلع شرقی و در داخل نیز دارای دو ستون قطور چوبی کنده کاری شدهاست. به استناد مدارک موجود کتیبه چهارچوب درب و ورودی بنا به تاریخ ۷۷۱ هـ.ق و کتیبه صندوق معرف بانی آن حیدر کیا و سازنده آن استاد فرهاد ابن استادالمرحوم رستم الخلیل المعلی در سال ۷۸۲ هـ.ق و در زمان جلال الدوله اسکندری بودهاست.
هتل نیمه تمام
این بنا در مرکز شهر میباشد و مربوط به دوره پهلوی اول میباشد و عملیات احداث آن در سه طبقه توسط شرکت آلمانی در دست انجام بود. اما گویا از آنجا که سازندگان آن نتوانستند رضاخان را در مورد استحکام آن متقاعد سازند، ادامه ساخت آن متوقف و تا به امروز به صورت نیمه تمام باقی ماندهاست. امروزه بخشهایی از آن توسط برخی نهادها مورد استفاده میباشد.
مجموعه بناهای دیوانی کلاردشت
پهلوی اول به موجب سفرهای متعددی که به کلاردشت نمود بنای یک کاخ و ۱۵ ساختمان بزرگ دولتی را در دستور کار خود قرارداد. برخی از این بناها که هم اکنون در جانب شمالی خیابان پاسداران قراردارند، شامل ادارههای دخانیات، منابع طبیعی، کانون فرهنگی، شهرداری، نیروی انتظامی و سرم سازی است.
کاخ اجابیت
این قصر که بر روی تپهای مشرف به دشت کلار و در محله اجابیت واقع در دو کیلومتری شهر کلاردشت قرار دارد از بناهای دوره پهلوی است که در سال ۱۳۱۸ ش احداث گردید. بنایی است دو طبقه در محوطهای بزرگ و محصور و بام آن بصورت شیروانی است. این بنا زمانی به عنوان موزه مورد بهره برداری قرار میگرفتهاست و هم اکنون در اختیار نهاد ریاست جمهوری است و داخل آن نیز دارای اشیا و لوسترهای زیبا و نفیس میباشد.
نهر ملک جوب
از گذشتههای دور تا به امروز چند نهر قدیمی از رودخانه پر آب سرآبرود جهت آبیاری زمینهای کشاورزی منشعب میشدهاست که یکی از آنها نهر ملک جوب میباشد. حفر این نهر را به سلسله پادشاهی پادوسبانان نسبت میدهند. ملک جوب خود شامل ملک جوب شرقی و ملک جوب غربی است که ملک جوب شرقی دارای ۴ کیلومتر طول است و محل آبگیری آن از بالای رودبارک بوده و ۲۹۰ هکتار زمین را آبیاری میکند و ملک جوب غربی که آبگیری آن از داخل محله و لوال کلاردشت است و ۸٫۵ متر طول دارد و حدود ۱۳ هکتار زمین را آبیاری میکند. در گذشته در مسیر این نهر آسیابهای آبی زیادی مشغول به کار بودهاند که امروزه اثری از آنها بر جای نماندهاست.
بقعه امامزاده فضل و فاضل
این بقعه در نزدیکی روستای فشکور از توابع بخش کلاردشت است و بر بالای کوهی منفرد واقع است پلان آن ۸ ضلعی است و گنبدی دوپوش با نمای داخلی نیم دایره و نمای بیرونی هرمی شکل ۸ وجهی بر فراز آن استوار است.
استراحتگاه رضاخانی
این عمارت که در آبادی ولی آباد محور کندوان و در کنار جاده به عنوان اقامتگاه موقت رضاخان ساخته شده بود، بنایی است کوچک از یک طبقه با زیرزمین، ایوان آن دارای ستونهای مدور با پایه ستون و سرستونهای بسیار ظریف و پرکار است و بام بنا به صورت شیروانی است.
بنای نهارخوران کندوان
این اثر که در فاصله چهل کیلومتری محور چالوس ـ کرج و در محلی به نام دزبن و در کنار رودخانه چالوس واقع شده، متعلق به دوره پهلوی اول است که همزمان با احداث محور کندوان جهت استراحت موقت بنا شدهاست و در حال حاضر به عنوان رستوران کاربری دارد.
تونل سنگی
این دروازه یا به عبارتی تونل سنگی در مسیر راه ناصرالدین شاهی کندوان و در صخرههای بالادست هفت برادران روستای ولی آباد از توابع دهستان کوهستان کلاردشت واقع شدهاست. مسیر دروازه شرقیـغربی و به عرض متوسط ۳٫۸ و ارتفاع ۴٫۷ و طول ۸ متر است. کتیبهای در ورودی غربی آن بدین شرح موجود است «در زمانی این راه اختتام یافت که جناب جلالتماب عزیزخان سردار کل قشون محروسه ایران بود و جناب انوشیروان خان اعتضادالدوله حاکم مازندران» سازندگان راه ناصری مهندسان اتریشی و در راس آنها موسیو کاستکر بود. این راه که در سال ۱۲۸۵ هـ.ق توسط ناصرالدین شاه افتتاح شد تهران را به چالوس مرتبط مینمود و شاخه فرعی آن نیز به کلاردشت منتهی میشد.
کاروانسرای سنگی پای قله کندوان
این بنا که در فاصله ۲۰۰ متری شمال تونل کندوان واقع شدهاست. از نوع کاروانسراهای کوهستانی میباشد. شکل کلی بنا به صورت چهارضلعی در ابعاد ۹*۲۲ متر در امتداد شمالی ـ جنوبی است و از دو ردیف طولی حجرات گنبددار تشکیل شدهاست. امروزه ۵ گنبد بخش شرقی کاروانسرا باقی ماندهاست که همگی در قسمت فوقانی دارای نورگیر هستند. هر گنبد بر روی ۴ طاق استوار است گنبدهای این بنا از نوع کلنبهای میباشد.
تونل کندوان
در ارتفاعات ۲۷۰۰ متری کندوان و در فاصله ۹۰ کیلومتری جنوب چالوس تونلی به طول۱۸۸۳٫۸ متر در مسیر جاده چالوس ـ کرج حفر شدهاست. ساخت تونل در سال ۱۳۱۴ هـ.ش شروع و در سال ۱۳۱۸ به اتمام رسید، عرض تونل ۵ متر بود و به علت عرض کم سالها به صورت یک طرفه مورد استفاده قرار میگرفت تا اینکه در چند سال گذشته اقدام به تعریض آن نمودند و سرانجام در سال ۱۳۸۰ این کار به اتمام رسید و تونل جهت تردد دو طرفه مورد بهرهبرداری قرار گرفت.
کاروانسرای سر قله کندوان
بقایای این کاروانسرای سنگی در منتهی الیه جنوبی مازندران و در سر قله کندوان قرار دارد این بنا به شیوه ۴ ضلعی و با ابعاد ۱۴*۱۶ متر ساخته شدهاست. براساس شواهد موجود سقف کاروانسرا به شکل گنبدی بودهاست.
کلاردشت
شهر کلاردشت در۴۸ کیلومتری جنوب غربی چالوش قرار دارد. کلاردشت دشتی است در میان درهای باز و گسترده که ییلاقات و آبادیهای فراوانی را در بر گرفتهاست. مرکز کلاردشت "حسن کیف" بوده و در ده زیبای رودبارک در زیر قله علم کوه با رودخانهای پر آب و زیبا و ویلاهای متعدد از محلهای مهم و جاذبههای گردشگری ویژه منطقه به شمار میرود. کلاردشت در ایران به بهشت گمشده معروف شده وهرساله به دلیل زیبایی طبیعی و بینظیر و آب و هوای بسیار مطبوع و به ویژه درفصل تابستان پذیرای هزاران گردشگر داخلی و خارجی است.
گنجینه کلاردشت
در سال ۱۳۱۸ هـ.ش به هنگام پیکنی به منظور احداث قصر اجابیت در گنج تپه روستای اجابیت کلاردشت تعدادی ظروف زرین و مفرغین و سفالین کشف و به گنجینه کلاردشت معروف گردید. اشیاء مکشوفه سفالی شامل قمقمه، کوزه، بشقاب و ظروف لوله دار و ریتون بود و ظروف زرین مجموعه فوق شامل جام و خنجر و ... و در مجموعه به وزن ۵۷۴٫۷۹ گرم در ابتدا به عنوان پشتوانه اسکناس با خزانه بانک ملی تسلیم و در سال ۱۳۲۲ به موزه ایران باستان(موزه ملی) تحویل گردید. در بین اشیاء مکشوفه جام زرین استوانهای شکل با نقش سه شیر با سر برجسته از لحاظ تکنیک ساخت قابل مقایسه با جام مارلیک است. روی هم رفته گنجینه کلاردشت بیانگر فرهنگ و هنر پیشرفته منطقه در هزارههای دوم و اول ق.م و ارتباط گسترده آن با مناطق گیلان و حسنلو آذربایجان و سیلک کاشان ونیز لرستان است.
مجموعه سیمین کلاردشت
علاوه بر مجموعه فوق در طی کاوشهای باستانشناسی و با عملیات ساختمانی مجموعه ظروف سیمین بعضاٌ با نقوش طلاکوب متعلق به دوره ساسانی کشف گردیدهاست ازجمله این ظروف جامهای متعدد با نقوش انسانی و حیوانی است بعنوان نمونه روی دو جام سیمین قباد اول اولین پادشاه ساسانی سوار بر اسب در صحنه شکار گورخر به تصویر کشیده شدهاست نیز تنگی نقرهای با پس زمینه طلایی، نقوش و تصاویر رامشگران را به صورت برجسته در صحنه نوازندگان و در میان انواع حیوانات مانند روباه، کبک، بلدرچین و ببر نشان میدهد.
بوستان جنگلی فین
این بوستان در کیلومتر پنج جاده چالوس به تهران و در میان اراضی و ارتفاعات کوتاه جنگلی واقع شده و دارای طبیعتی بسیار چشم نواز است. بوستان جنگلی فین با دارا بودن امکانات نسبی رفاهی برای اقامتهای کوتاه مدت در روزهای تعطیل و فصل تابستان مسافران و گردشگران فراوانی را در خود جای میدهد.
تله کابین نمک آبرود
شهرک توریستی نمک آبرود در کیلومتر۱۲ چالوس به تنکابن و در غرب شهر چالوس قرار دارد. از نظر مناظر طبیعی مانند دریا وسواحل بسیار زیبا ومناسب جلگه، شالیزارهای سرسبز و کوههای پوشیده از گیاهان متنوع و امکاناتی نظیر تلهکابین، کافی شاپ، هتل پنج ستاره، فروشگاههای مختلف، دریاچه، ویلاها و پیست دوچرخهسواری است.
هنرهای سنتی شهرستان چالوس
عمدهترین هنر سنتی شهرستان چالوس، فرش کلاردشت است که علاوه بر فروش داخلی به کشورهای اتریشـ فرانسهـ ایتالیاـ کاناداـ آلمان و کشورهای حوزه خلیج فارس نیز صادر میشود. شباهت طرحهای فرش کلاردشت با طرحهای فرش کردستان و فارس و کرمانشاه بیانگر مهاجرت اقوام لر و کرد کوههای زاگرس در گذشتههای دور به این منطقهاست . از انواع جنگلی و شکارگاه ـ شکری ـ مزرقان ـشاه عباسی ـگل سینی ـ قابل ذکر است و مهمترین دلایل شهرت آن کیفیت بسیار بالای رنگ قالی بدلیل استفاده از مواد گیاهی علاوه بر رنگهای شیمیایی در رنگرزی است . علاوه بر قالی هنرهای سنتی چون نمدمالی ـحصیربافی ـجاجیم بافی ـ بافت جوراب و دستکش و کوزه گری نیز در منطقه کلاردشت رواج دارد.
دهستان كوهستان
این دهستان داراي يكي از زيباترين جاده ها و مناطق گردشگري مي باشد. طول جاده تا آخرين روستا( ناتر )19 كيلومتر و آسفالته است. در طي مسير جاده هشت روستا واقع مي باشد كه به ترتيب توير - كوتر - مرس - مكار - كنس دره - فشگور - بيجده نو - ناترهستند. در اين منطقه چشمه هاي بسيار گوارا و معدني خصوصاً در روستاي ناتر وجود دارد.اين منطقه ييلاقي كه فاصله 50 كيلومتري تا چالوس دارد تابستان هوا بسيار خنك مي باشد( فاصله تا دريا يك ساعت است )در انتهاي اين جاده روستاي بسيار گردشگري زيبا و بكر «ناتر» قراردارد كه روستايي است كه در ارتفاع بيش از 2200 متري از سطح دريا و داراي چشمه هاي معدني فراوان و محصولات تازه لبني و از مهمترين مكانهاي ديدني ناتر علاوه بر بافت باستاني و خانه هاي سنتي و قديمي ناتر وجود منطقه بارينگنون(آسيابرود - يكي از سرچشمه هاي رودخانه چالوس)است كه داراي رودخانه اي زيبا همراه با آبشاري ديدني است .گياهان دارويي منطقه منحصر بفرد مي باشد.اختلاف دماي كوهستان نسبت به سواحل دريادر شبهاي گرم تابستان بيش از 20 درجه است.
آبگرم معدنی
روستای واحد واقع در جاده عباس آباد به کلاردشت ـ آبگرم معدنی «پیش ترک» واقع در بین روستای رودبارک و مجل کلاردشت ـ آبگرم معدنی «تلو» در جنوب روستای رودبارک ـ آبگرم «داریو» در نزدیکی روستای برار در دهستان بیرون بشم کلاردشتـ آبگرم «کندوا» در روستای آنگوران کلاردشتـ آبگرم «لله جار» در حاشیه روستای لله جار در شمال شهر مرزن آبادـ آبگرم روستای دلیر در کلاردشت.
پارکهای جنگلی
پارک جنگلی فین در کیلومتر ۷ جاده چالوس به تهران، منطقه جنگلی و مجموعه تفریحی نمک آبرود و تله کابین آن در کیلومتر۱۲ جاده چالوس به تنکابن، پارک جنگلی شهدای غرب مازندران در جنوب شهر چالوس.
رودخانهها
رود چالوس و سردآبرود و کرانههای زیبای این دو رود که محلی مناسب برای تفریح میباشد..
دریا
بلوار دریا و مجموعه تفریحی ساحل آن در شهر چالوس.
قلهها
علم کوه و تخت سلیمان که برای کوهنوردان بسیار جالب است و در این قلهها کمپ کوهنوردی نیز مستقر میباشد و از لحاظ فنی در شمار هفتمین قله فنی جهان محسوب میگردد.
دریاچهها
دریاچه «ولشت» واقع در روستای سما کلاردشت با وسعتی در حدود بیست هکتار مهمترین و زیباترین دریاچه شهرستان و یکی از ده دریاچه آب شیرین ایران است. طول این دریاچه ۶۵۰ متر و عرض آن ۳۰۰ متر و عمق آن نیز در گودترین نقطه در حدود ۳۰ متر است. آب دریاچه بسیار زلال بوده و برای ماهیگیریـ شنا و قایقرانی مناسب میباشد. فاصله دریاچه با جاده چالوس به مرزن آباد ۱۴کیلومتر است دریاچه دریوک کوهستان در مقابل آبادی ولی آباد و در مسیر جاده کندوان واقع است و وسعت آن در حدود یک هکتار و حداکثر عمق آن ۵ متر است و دریاچه دریوک کلاردشت در مدخل جنگلهای شمالی کلاردشت در محلی به نام «پلت چشمه» قرار دارد.
برفچال
در کوههای کلاردشت برفچالهایی وجود دارد که از مهمترین آنها برفچال تنگ لو و گردونکوهاست.
شکارگاهها
شکارگاههای مهم شهرستان چالوس که عمدتاٌ در مناطق کوهستانی واقع میباشند عبارتند از: نفت چاک ـ کل جاران ـ بربر ـ پیت سرا ـ آویدر ـ خشکدر ـ بالاخرم دشت ـ پایین خرم دشت ـ اشکسه ـ حصار چال ـ پسنده ـ پاتخت و دیوچال
یخچالها
در محدوده علم کوه و تخت سلیمان یخچالهای بزرگ طبیعی و دائمی وجود دارد که بزرگترین مجموعه یخچالی خاورمیانهاست. یخچالهای علم کوه از نوع یخچالهای کوهستانی و درهای هستند که روزانه با سرعتی به طور متوسط بین ۳۰ سانتی متر تا یک متر در حرکتند این یخچالها متعلق به دوران سوم زمینشناسی بوده و ۶۰ میلیون سال قدمت دارند، اسامی آنها به ترتیب وسعت عبارتند از: یخچالهای هفت خوان ـ علم چال ـ یخچال شمال غربی علم کوه ـ تخت سلیمان ـ خرسان ـ چالون ـ مرجیکش
آبشارها
«آبشار هریجان» در روستای هریجان نزدیک گردنه هزارچم «آبشار آکاپل» در جنگلهای سردیچال کلاردشت «آبشار بارينگنون » در بخش مرزن آباد دهستان كوهستان روستاي گردشگري ناتر.
غارها
غار «یخ مراد» در هریجان بخش کلاردشت و غار «دیوکولی» در انگوران بخش کلاردشت و «دیوغار» در روستای برار بخش کلاردشت.
جادهها
جاده جنگلی عباس آباد به کلاردشت، جاده معروف کندوان و نقاط متعدد دیدنی مسیر آن نظیر روستای سیاه بیشه، گردنه هزارچم و غیره...
منبع : سایت شهرداری نوشهر و چالوس
.
